المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٦٢ - مبحث توابع صفت و احكام آن

« مررت بزيد الكاتب»، و يلحق به ما يمدحه أو يذمّه أو يرحّم عليه أو يؤكّده نحو «الحمدللّه ربّ العالمين»، « أعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم»، أللّهمّ أنا عبدك المسكين»، لا تتّخذوا إلهين اثنين».

ترجمه و شرح‌

مبحث توابع صفت و احكام آن‌

مصنّف گويد:

صفت و تأكيد و عطف و بدل در اعراب از اسماء اوّل متابعت مى‌كنند.

مؤلّف گويد:

كلمات بحسب داشتن اعراب بردو قسمند:

١- اوائل.

٢- ثوانى.

اوائل: عبارتند از كلماتى كه اعرابشان اصلى است مانند جاء زيد.

در اين مثال « زيد » اعراب رفعش اصلى مى‌باشد لذا بآن « اوّل » گويند.

ثوانى: عبارتند از كلماتى كه اعرابشان تبعى است يعنى به تبعيّت از غير معرب مى‌شوند مانند: جاء زيد الكريم.

شاهد در « الكريم » است كه به تبعيّت از « زيد » مرفوع شده از اين‌رو بآن « ثانى » گويند:

ثوانى را توابع نيز خوانند و آنها پنج تا بوده باين شرح:

نعت (صفت)، تأكيد، عطف بيان، بدل، عطف به حروف (عطف نسق).

ابتداء به شرح و توضيح نعت مى‌پردازيم:

شارح گويد:

نعت و صفت به يك معنا بوده و مقصود از هردو يك چيز مى‌باشد.

و چون نعت يكى از توابع محسوب مى‌شود لاجرم مصنّف ابتداء بطور اجمالى نامى از آن در اينجا برد و سپس به تفصيل و شرحش پرداخت و گفت:

يتبع فى الاعراب الخ.

اسماء اوائل چهارتا هستند باين شرح:

نعت، تأكيد، عطف و بدل.